Dostępność strony NGO w codziennej praktyce

Dostępność strony NGO w codziennej praktyce to kilka nawyków przy każdej publikacji: jasny tekst z opisowymi nagłówkami, opisy alternatywne grafik, formularze z etykietami, pliki, które da się odczytać, i sprawdzenie strony na telefonie oraz bez myszy. Dobry szablon to tylko początek. O dostępności decydują codzienne decyzje osób, które dodają aktualności, dokumenty i zdjęcia.

Zamiast pytać wyłącznie, czy strona „działa”, warto pytać, czy każdy może z niej skorzystać bez zbędnych przeszkód. Czy znajdzie potrzebne informacje? Czy zrozumie, co ma zrobić? Czy wykona zadanie bez zgadywania i pobierania pliku, który niczego nie wyjaśnia?

Co mówią przepisy

W Polsce punktem odniesienia jest ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Odwołuje się ona do standardu WCAG 2.1 na poziomie AA. Podmioty objęte ustawą muszą też publikować deklarację dostępności.

Czy ustawa obejmuje Waszą organizację, zależy od jej statusu i zadań — warto to sprawdzić. Niezależnie od tego wymóg dostępności często pojawia się w regulaminach konkursów i umowach dotacyjnych, zwłaszcza gdy strona powstaje lub jest rozwijana ze środków publicznych. A nawet bez formalnego obowiązku dostępna strona po prostu lepiej służy odbiorcom: osobom z niepełnosprawnościami, starszym, korzystającym z telefonu albo słabego internetu.

Dlaczego dostępność zaczyna się od nawyków

W NGO treści publikuje zwykle kilka osób, które nie są zespołem technicznym. Dlatego dostępność nie powinna zależeć od wiedzy jednej osoby. Lepiej, gdy jest częścią zwykłej redakcji — tak oczywistą jak sprawdzenie daty, adresu czy numeru konta.

Pytania kontrolne na start:

• Czy osoba odwiedzająca stronę szybko znajdzie najważniejsze informacje?
• Czy treść jest zrozumiała bez znajomości kontekstu?
• Czy wszystkie kluczowe działania da się wykonać samą klawiaturą?
• Czy pliki do pobrania są potrzebne, czy wystarczyłaby treść na stronie?

Treści, które da się odczytać i zrozumieć

Najwięcej barier zaczyna się od tekstu. Nawet poprawny merytorycznie materiał bywa trudny w odbiorze, jeśli jest długi, mało uporządkowany albo pełen wewnętrznych skrótów. Piszcie tak, jakby odbiorca miał chwilę i potrzebował odpowiedzi na trzy pytania: co to jest, dla kogo i co trzeba zrobić dalej.

Na co dzień:

• stosujcie krótkie akapity i prosty układ;
• używajcie nagłówków, które opisują zawartość sekcji, i zachowujcie ich kolejność;
• wypisujcie kroki po kolei, zamiast chować je w długim tekście;
• unikajcie żargonu organizacji;
• opisujcie linki tak, by było jasne, dokąd prowadzą — „Regulamin naboru (PDF)” zamiast „Kliknij tutaj”.

Jeśli informacja jest w infografice, plakacie albo na slajdzie, ta sama treść powinna być dostępna także jako tekst.

Obrazy, formularze i pliki

Obrazy. Grafika, która niesie informację, potrzebuje tekstu alternatywnego opisującego to, co ważne w danym kontekście. Grafika czysto dekoracyjna powinna być oznaczona tak, by czytnik ekranu ją pominął.

Formularze. Formularz zgłoszeniowy czy kontaktowy powinien prowadzić krok po kroku. Sprawdzajcie, czy każde pole ma widoczną etykietę, czy komunikaty błędów mówią, co poprawić, czy formularz da się obsłużyć klawiaturą i czy nie wymaga danych, których organizacja nie potrzebuje.

Pliki. Raporty i regulaminy często trafiają na stronę jako PDF. Jeśli plik jest konieczny, przygotujcie go tak, by dało się go odczytać technologiami wspomagającymi: z prawdziwym tekstem, nagłówkami i opisanymi grafikami. Skan dokumentu bez warstwy tekstowej jest dla czytnika ekranu pustą stroną. Najważniejsze informacje warto podać także w treści strony.

Wideo i nagrania. Filmy potrzebują napisów, a nagrania audio — transkrypcji.

Dostępność w procesie publikacji

Największy efekt daje nie jednorazowy audyt, lecz krótka lista kontrolna, którą każda osoba publikująca sprawdza przed kliknięciem „opublikuj”:

1. Przeczytaj tekst oczami osoby, która widzi stronę pierwszy raz.
2. Sprawdź, czy nagłówki opisują kolejne sekcje.
3. Upewnij się, że linki mają sens bez dodatkowego kontekstu.
4. Dodaj teksty alternatywne do grafik, które niosą informację.
5. Sprawdź, czy załączniki są potrzebne i czytelne.
6. Otwórz stronę na telefonie.
7. Przejdź przez najważniejszy formularz samą klawiaturą.

Kiedy wrócić do starszych treści

Wiele barier tkwi w archiwum: starych aktualnościach, nieopisanych grafikach, zeskanowanych dokumentach i przestarzałych formularzach. Nie trzeba poprawiać wszystkiego naraz. Zacznijcie od stron najważniejszych: głównej, kontaktu, informacji o wsparciu, naborach, darowiznach i zapisach na wydarzenia oraz dokumentów najczęściej pobieranych. Czasem lepszym rozwiązaniem niż poprawianie jest usunięcie materiału, który nie jest już potrzebny.

Najczęstsze pytania

Czy strona małego stowarzyszenia musi spełniać WCAG 2.1 AA?

Ustawowy obowiązek dotyczy podmiotów publicznych i niektórych innych podmiotów, więc zależy od statusu organizacji. Wymóg dostępności często pojawia się jednak w regulaminach konkursów i umowach dotacyjnych. Warto przyjąć WCAG 2.1 AA jako standard niezależnie od obowiązku.

Czy nakładka lub wtyczka „dostępności” wystarczy?

Nie. Przyciski powiększania tekstu czy zmiany kontrastu nie naprawią brakujących opisów grafik, niedostępnych formularzy ani zeskanowanych dokumentów. Dostępność zależy od kodu strony i od treści.

Od czego zacząć poprawianie istniejącej strony?

Od najczęściej odwiedzanych podstron i najważniejszych zadań odbiorców, takich jak kontakt, zapis czy darowizna. Potem przejrzyjcie pliki do pobrania i grafiki z tekstem.

Jak możemy pomóc

Projektujemy proste strony internetowe dla stowarzyszeń i fundacji, czytelne na telefonie i przygotowane z myślą o osobach z różnymi potrzebami, z oznaczeniami wymaganymi przez grantodawcę. Pokazujemy też zespołowi, jak samodzielnie publikować treści. Jeśli stronę chcecie sfinansować z dotacji, zobaczcie poradnik o tym, czy z programu Moc Małych Społeczności można sfinansować stronę lub aplikację.